Aporia Foundation

De Aporia Foundation is geboren uit vragen waar we zelf niet uitkomen. Aporia staat voor een knelpunt, een blokkade, een staat van verwondering waaruit nieuwe mogelijkheden ontstaan. Aporia beweegt zich tussen theorie en praktijk: wij begeven ons op het snijvlak tussen academisch onderzoek, de kunstsector en maatschappelijke vraagstukken. Wij zoeken niet naar sluitende antwoorden, maar onderzoeken de vraagstelling opnieuw en stellen deze in werking. Waar onduidelijkheid bestaat zoeken we opheldering. Waar we vastlopen, blijven we doorvragen. Aporieën vragen om meer dan theoretische exercities; zij zijn op actie gericht. Het is in de uitvoering dat de concepten vorm krijgen.

Spiraalmethode
In haar onderzoek wil de Aporia Foundation een spiraalmethode ontwikkelen, die put uit een rijke traditie van kritische filosofie. In beginsel zijn er de vragen die ontstaan vanuit een knelpunt, een aporie. We benaderen in eerste instantie deze impasse door te bekijken hoe de vragen functioneren in de context van waaruit zij ontstaan. Vervolgens ontrafelen wij de onderdelen van de context en ontleden de deelvragen die zijn voortgekomen uit het initiële overzicht. Met andere woorden, de eerste beweging is van constructie naar deconstructie. In deze vorm worden niet alleen de eigenlijke vragen zichtbaar, maar ook de aannames die daar achter schuilgaan. De mogelijkheden en belangen die in deze aannames (niet) zijn verwerkt, willen we erbij betrekken en onderzoeken. Dit is een kritische ingreep die een verbinding legt tussen het bestaande en het mogelijke. In deze fase kijken we achter de vragen. Het gaat hier om vernieuwing, creativiteit en risico.
Veel theoretisch en academisch onderzoek stopt hier. De tweede beweging die wij in onze methode willen realiseren is van deconstructie naar constructie. Hierin ligt de kern van de spiraalmethode besloten: je komt niet uit waar je ooit begon. Maar waar ben je dan? Bij een ander vertrekpunt, een herwaardering van de vraagstukken en de aannames die nu open en bloot liggen. De verhoudingen zijn duidelijker geworden en daarmee de mogelijkheid om je positie te bepalen, te behouden of te veranderen. In deze fase draait het om keuzes.

Aanpak
De Aporia Foundation werkt op het snijvlak van de universiteit, de kunstsector en het maatschappelijke debat. Hoewel er ook nu al sprake is van overeenkomstige thema’s, zijn deze verschillende velden nog te vaak van elkaar gescheiden. Er is te weinig een gemeenschappelijke taal. Wij willen als vertalers optreden in de Babylonische spraakverwarring tussen verschillende disciplines en praktijken.
Bij Aporia opereren wij op projectbasis. Hierbij willen wij een brug slaan tussen bestaande initiatieven en nieuwe ideeën, onder meer door het zoeken naar partners in de vorm van reeds gevestigde instellingen. [verder onderbouwen?] Per project zoeken we een geschikte vorm, van publicaties, symposia, lezingen, films, workshops tot design projecten. Ons uitgangspunt is in beginsel onderzoekend, maar in uitwerking beogen wij iedere keer concrete actie. De praktijk van wat wij maken is meer dan een uitvoering van een voorbedacht concept: het is pas in de uitwerking dat theorie zich ontplooit. Deze werkwijze berust op de overtuiging dat theorie en praktijk onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
Het werkterrein van Aporia weerspiegelt haar methode. Het terrein is breed opgezet, maar de vragen nauwkeurig geformuleerd en onze projecten afgesteld op de disciplines en instituties die hierbij van belang zijn. In plaats van te werken vanuit één vaststaande discipline, willen wij een tussenruimte creëren: een conceptuele ontmoetingsruimte. Wij zijn met name geïnteresseerd in de dwarsverbanden van disciplines, instituties en generaties; waar zij elkaar raken of doorkruisen, aantrekken of afstoten, overlappen of ontwijken. Op deze intersecties zet Aporia zich in voor het articuleren, herformuleren en uitwerken van de vraagstukken die bestaan tussen de gevestigde disciplines en instituties. Met onze methode kunnen we verschillende visies en expertises samenbrengen en zo kruisbestuiving faciliteren.

Doelgroep
De relatie tussen het bestaande en het nieuwe is een wezenlijk onderdeel van zowel Aporia’s doelstelling als haar doelgroep: wij bieden ruimte voor een ontmoeting tussen reeds aanwezig onderzoek en de vragen van het heden en de toekomst. Aporia richt zich voornamelijk op opkomende onderzoekers, maar wij vinden het zinloos om het wiel opnieuw uit te vinden. Wij willen daarom, naast een podium te bieden voor de volgende generatie, een liaison zijn tussen meer gevestigde en ontluikende onderzoekers. Een vraag wordt pas productief wanneer er verbanden worden gelegd en kennis wordt uitgewisseld.
In eerste instantie is Nederland de basis van waaruit wij opereren, maar wij zoeken vanaf het begin een vruchtbare wisselwerking tussen een nationale en een internationale visie. Indien een project een internationale potentie of zelfs noodzakelijkheid heeft groeien wij mee. Ook hier geldt dat het blikveld in beginsel breed gehouden wordt, maar uiteindelijk is de aard van het project bepalend voor de reikwijdte ervan. De internationaal gevoerde projecten zullen Engels als voertaal aannemen.

Langetermijnvisie
Aporia is geboren uit onze eigen vragen. Maar op den duur moet het een ruimte vormen waar mensen ook met hun eigen aporieën terecht kunnen. De structuur die wij bieden is ontworpen om te groeien. Op den duur kan de tussenruimte die Aporia biedt een waardevolle bijdrage leveren in het onderwijs, bijvoorbeeld door projecten die kunstopleidingen en universitair onderzoek met elkaar verbinden. Tevens hebben alle projecten een educatieve component, zij zijn een handvat voor de vragen die in het hedendaagse academische en kunstonderwijs van belang kunnen zijn. Deze doelstelling geeft gehoor aan de centrale visie van de Aporia Foundation: een raamwerk bieden waar academici, kunstenaars en andere onderzoekers – van diverse pluimage – hun vraagstukken kunnen uitwerken, met conceptuele diepgang en praktische expertise.

—Hendrik Folkerts en Shailoh Phillips