Achtergrond
Troublemakers is een rijk geschakeerd onderzoeksplatform over feminisme op het snijvlak van de wetenschap en de kunstpraktijk. Het project begon met het stellen van vragen waar we zelf niet uitkomen. Vragen over wat het feminisme was, maar ook wat het nu voor ons zou kunnen betekenen en welke potentie het heeft voor de toekomst.
Op dit moment is er zowel op het maatschappelijke vlak als binnen de kunstwereld veel aandacht voor het feminisme. Zo luidde het feministische maandblad Opzij onlangs met het themanummer ‘Feminisme 3.0’ (januari 2009) officieel de derde feministische golf in Nederland in. Tevens blijkt de geschiedenis van het feminisme in de kunst immer actueel door de stroom van grote overzichtstentoonstellingen over het onderwerp, bijvoorbeeld Wack! Art and the Feminist Revolution (New York/Los Angeles, 2007) en in Nederland Rebelle: Kunst en Feminisme 1969-2009 (Arnhem, 2009). Voor kunstenaars, critici en curatoren is het feminisme nog steeds een actueel thema, dat voortdurend geraadpleegd en ondervraagd wordt in tekst, debat en artistieke praktijken.
De organisatoren van Troublemakers zijn in eerste instantie benieuwd op wat voor manieren het feminisme weerklank vindt in de praktijk van kunstenaars, curatoren, onderzoekers en critici. De actuele waarde en toepassing van feministische standpunten en vraagstukken is hierbij een sleutelvraag. Een belangrijk element in de voorgestelde vraagstukken is de relatie tussen een nieuwe generatie feministen en voorgaande generaties. De verhouding van jonge volwassenen uit verschillende culturen, die zich in hun eigen praktijk op het feminisme toeleggen, tot de feministische geschiedenis en de bevindingen van eerdere generaties feministen is voor de organisatoren een belangrijke kwestie. Het project is er dan ook op gericht om de dialoog tussen generaties in het multiculturele landschap te bevorderen. Vanuit de actuele praktijk en haar relatie met de feministische geschiedenis zal binnen het project Troublemakers worden gekeken naar de potentie van het feminisme voor toekomstige generaties.
Onze vragen over het feminisme lieten zich moeilijk tellen. Om de inhoud van het project verder te concretiseren is ervoor gekozen om de nadruk te leggen op de aanwezigheid van feministisch onderzoek in de kunstpraktijk en de visuele cultuur, met name in Nederland. Niet alleen komt dit tot uiting in het publiek dat wij willen aanspreken, maar ook in de vraagstukken, voorbeelden en casussen die naar voren komen in het project. Alhoewel de beeldende kunst/visuele cultuur een centrale positie binnen Troublemakers inneemt, moet een vertaalslag van onze vraagstukken naar het maatschappelijke domein altijd mogelijk zijn. De concrete inhoud van het project bestaat dan ook uit vier kwesties of vraagstukken, die breed zijn opgesteld maar specifiek kunnen worden beantwoord. De vier thema’s zullen als een rode draad door het gehele project en al haar activiteiten lopen:
- Historisch feminisme
- Feminisme, nationalisme en minderhedenpolitiek
- Voorbij het oppositie-denken
- Lichamelijkheid en beeldcultuur
De onderzoeksvraagstukken die in bovenstaande deelonderwerpen naar voren komen, worden gekoppeld aan diverse activiteiten. Het project Troublemakers zal bestaan uit een expert meeting, een eerste publicatie, een website, een serie van zes workshops in zes Nederlandse steden en een toneelstuk. We besluiten ons onderzoek met een tweede publicatie.
Om het draagvlak van het project te bevorderen en zodoende een grotere groep mensen in de kunstwereld te kunnen aanspreken, zullen de organisatoren samenwerkingsverbanden aangaan met verscheidene organisaties in Nederland. Tevens zal een groot netwerk van partners de praktische aspecten van het project vergemakkelijken. We proberen mensen die al met het feminisme mee bezig zijn bij Troublemakers te betrekken, maar ook personen en organisaties die de vragen nog niet gesteld hebben aan te spreken.
De organisatoren willen met Troublemakers waardevolle vragen formuleren, die de potentie van het feminisme voor de hedendaagse en toekomstige praktijk blootleggen. Deze vragen kunnen alleen effect hebben wanneer zij productief zijn: dat de vragen onderzocht en ondervraagd worden, neerslag vinden in de maatschappelijke en/of culturele praktijk en voor een nieuwe generatie concreet worden gemaakt.